Valkhof Pers » Land van mensen
Christenen, joden en moslims tussen confrontaties en dialoog
Israël en de bezette gebieden zijn voor Palestijnse christenen ook hun vaderland. Met deze boodschap werden Nederlandse kerken in 2009 geconfronteerd toen in dat jaar het Kairosdocument van Palestijnse theologen verscheen. Christen-zionisten hielden bij de presentatie in de Domkerk een tegendemonstratie met Israëlische vlaggen.
Onder protestanten leek de erkenning van het joodse eigendomsrecht op ‘het Land’ altijd sterk. Maar binnen de PKN is men het niet meer zo eens. De katholieke kerk lijkt zijn bezwaren tegen de staat Israël pas laat opzij te hebben gezet. Maar de discussies gaan toch door. In het jodendom is er altijd verschillend over ‘het Land’ gedacht. Een Likud politicus liet in 2009 weten dat hij de joodse tempel wil herbouwen. Maar er zijn ook orthodoxe joden die de staat afwijzen en regelmatig demonstreren met Palestijnse vlaggen. Er zijn Israëlische ‘Rabbis for Human Rights’, maar ook ‘bevrijdingstheologen’ die de joodse diaspora verkiezen boven Israël. Ondertussen vrezen moslims voor hun heiligdommen op de Tempelberg. De PLO pleit voor een seculier bewind over alle heilige plaatsen, maar Hamas en Hezbollah voeren een ‘heilige oorlog’ tegen Israël dat heilige grond ‘van moslims’ bezet houdt. Moslim bevrijdingstheologen verwerpen echter alle religieuze claims op het Land.
Land van mensen biedt een ordening van de verschillen en geschillen binnen de drie religies over ‘het Land’ en stelt de vraag naar de mogelijkheden voor een dialoog.
Gied ten Berge studeerde sociologie en vergelijkende godsdienstwetenschappen. Hij werkte 35 jaar voor vredesorganisaties en is voorzitter van het Steuncomité Israëlische Vredes- en Mensenrechtenorganisaties en medeoprichter van de Stichting Kairos Palestina Nederland.
'Wat zijn boek bijzonder maakt is dat het het onderwerp zeer verbreedt. Zo’n boek bestond nog niet in Nederland. Visies van christenen en joden krijgen evenveel aandacht. Zionisten, anti-zionisten en kritische joden worden geciteerd. Het beknoptere slotdeel met een overzicht van moslimmeningen kan men echter slechts tot eigen schade overslaan. Israël ligt in het Midden-Oosten, niet in het Westen! Ik stel al lezend vast dat de kritische stemmen toenemen. Dit boek kan helpen om de vaak verstarde standpunten te relativeren. Verrassend zijn de dwarsverbanden. Zo valt op dat de Palestijnse bevrijdingstheoloog Naim Ateek en de Joods-Amerikaanse traumatoloog Mark Braverman beiden herinneren aan de universele boodschap van de profeten én van Jezus van Nazareth om exclusieve, etnische en nationalistische visie’s op het land te doorbreken.'
– Dr. Jan Slomp
'[De auteur] brengt op voortreffelijke wijze in een drieslag eerst een veelheid van katholieke en protestantse opvattingen in kaart, dan de joodse (de triade 'God, Thora en Land') en vervolgens de islamitische met de opvattingen over het huis van de islam, huis van de oorlog en huis van het verdrag. Hij spreekt aan het slot van een diepwerkende maatschappelijke kracht, die de religies vormen tot in de moderne tijd toe. Te snel worden religies en geweld gekoppeld door de een ter legitimatie, door de ander om de religie te wraken. Met geduld en inspanning, zo hoopt hij, kan het potentieel om religies voor gerechtigheid en vrede te laten werken ontwikkeld worden. Informatief, goed gedocumenteerd, met eindnoten, literatuur en index.'
– Prof.dr. A. Wessels
‘[Land van mensen] is een moedige poging om zowel de mogelijkheid tot theologische en sociaalethische/politieke consensus als de dissensus over het Heilig Land te beschrijven, analyseren, interpreteren en evalueren. Daarbij komen ook ontwikkelingen en discussies binnen de afzonderlijke religies aan de orde. Deze poging is moedig te noemen, omdat de religieuze factor in het conflict over het land in de internationaal-politieke praktijk in theorie en praktijk vaak wordt veronachtzaamd ten gunste van het internationaalrechtelijk perspectief (VN-resoluties), of ten gunste van een economische reductie van het conflict (door bijvoorbeeld de toegang tot zoet water en open zee als belangrijkste conflictbron op te vatten, of vooral ontwikkelingseconomisch naar de verhouding tussen Israel en zijn buurlanden te kijken). Ten Berge focust daarentegen juist op de theologische dimensie: moedig en relevant.’
– Prof. dr. Fred van Iersel
Klik hier voor meer informatie
